{"id":54541,"date":"2024-01-06T19:08:30","date_gmt":"2024-01-06T18:08:30","guid":{"rendered":"https:\/\/antontop.com\/hibernacja-i-zimowanie\/"},"modified":"2026-07-06T17:48:48","modified_gmt":"2026-07-06T16:48:48","slug":"jak-prawidlowo-hibernowac-kolonie-mrowek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/antontop.com\/pl\/jak-prawidlowo-hibernowac-kolonie-mrowek\/","title":{"rendered":"Jak prawid\u0142owo hibernowa\u0107 kolonie mr\u00f3wek (Kompletny przewodnik)"},"content":{"rendered":"

Wiele gatunk\u00f3w mr\u00f3wek jesieni\u0105 i zim\u0105 samo zwalnia tempo. Ten okres spoczynku to diapauza<\/strong>. Bez niego kr\u00f3lowa z czasem s\u0142abnie, kolonia ro\u015bnie wolniej, a ca\u0142e gniazdo \u017cyje kr\u00f3cej. Poni\u017cej znajdziesz to, co naprawd\u0119 trzeba wiedzie\u0107: jak dzia\u0142a diapauza, czym r\u00f3\u017cni si\u0119 od zimowania, po czym j\u0105 pozna\u0107 i jak bezpiecznie przygotowa\u0107 koloni\u0119.<\/p>\n

Diapauza i zimowanie, jaka jest r\u00f3\u017cnica?<\/h2>\n

Diapauza to naturalne spowolnienie kolonii. Robotnice ruszaj\u0105 si\u0119 mniej, produkcja czerwiu spada albo ca\u0142kiem ustaje, a mr\u00f3wki siedz\u0105 skupione w gnie\u017adzie. Naj\u0142atwiej pozna\u0107 j\u0105 po arenie: po tygodniach ruchu nagle robi si\u0119 na niej pusto. Czasem kilka robotnic wci\u0105\u017c wychodzi po w\u0119glowodany albo wod\u0119, ale kolonia sprawia wra\u017cenie prawie u\u015bpionej.<\/p>\n

Zimowanie to co innego. Zimowanie to kontrolowane wych\u0142odzenie kolonii w trakcie diapauzy, proces, kt\u00f3ry przygotowujesz \u015bwiadomie, a nie przypadkowy bezruch. Dla wielu europejskich gatunk\u00f3w ze strefy umiarkowanej zimowanie jest konieczne i w naturze powtarza si\u0119 co roku. Sam\u0105 diapauz\u0119 mo\u017ce natomiast wywo\u0142a\u0107 tak\u017ce stres, zmiana warunk\u00f3w albo brak pokarmu czy \u015bwiat\u0142a, nawet bez spadku temperatury.<\/p>\n

Co wyzwala diapauz\u0119?<\/h2>\n

U wielu gatunk\u00f3w dziennych sygna\u0142em nadchodz\u0105cych ch\u0142od\u00f3w jest kr\u00f3tszy dzie\u0144. Na przyk\u0142ad Cataglyphis<\/em> potrzebuje do normalnej aktywno\u015bci jasnego \u015bwiat\u0142a i ciep\u0142a, przy s\u0142abym o\u015bwietleniu potrafi drastycznie ograniczy\u0107 ruch, jakby za gniazdem czai\u0142o si\u0119 niebezpiecze\u0144stwo. Na s\u0142absze \u015bwiat\u0142o reaguj\u0105 te\u017c Formica<\/em>, Lasius<\/em> i Tapinoma<\/em>. Mniej wra\u017cliwe s\u0105 Messor<\/em> i wiele gatunk\u00f3w Camponotus<\/em>, bo naturalnie \u017ceruj\u0105 o zmierzchu albo w nocy.<\/p>\n

Drugi czynnik to dost\u0119pno\u015b\u0107 bia\u0142ka. W naturze owad\u00f3w jesieni\u0105 ubywa, wi\u0119c kolonie stopniowo ograniczaj\u0105 czerw i przechodz\u0105 na pokarm bogaty w w\u0119glowodany. Je\u015bli bia\u0142ka zabraknie ju\u017c w sezonie aktywno\u015bci, kolonia mo\u017ce wej\u015b\u0107 w cz\u0119\u015bciow\u0105 diapauz\u0119 wcze\u015bniej, ni\u017c si\u0119 spodziewasz.<\/p>\n

Podobne zachowanie potrafi wywo\u0142a\u0107 stres. Cz\u0119ste wstrz\u0105sy, ci\u0105g\u0142e zagl\u0105danie, przeprowadzka, z\u0142a wilgotno\u015b\u0107 albo skacz\u0105ce temperatury, po czym\u015b takim mr\u00f3wki cofaj\u0105 si\u0119 w g\u0142\u0105b gniazda i przestaj\u0105 \u017cerowa\u0107. Je\u015bli jednak kolonia nagle cichnie, a warunki s\u0105 stabilne, to zwykle nie awaria, tylko normalny cykl spoczynku. Najlepsze, co mo\u017cesz wtedy zrobi\u0107, to uzbroi\u0107 si\u0119 w cierpliwo\u015b\u0107: dalej podawaj jedzenie, nie niepok\u00f3j mr\u00f3wek i trzymaj sta\u0142\u0105 temperatur\u0119.<\/p>\n

Czy tropikalne mr\u00f3wki przechodz\u0105 diapauz\u0119?<\/h2>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 gatunk\u00f3w tropikalnych faktycznie miewa okresy spoczynku bez \u017cadnego ch\u0142odu. Pseudoneoponera rufipes<\/em> na przyk\u0142ad potrafi zwolni\u0107 na kilka miesi\u0119cy, a potem sama wraca do formy. Ale prawdziwe zimowanie jest dla tropik\u00f3w zb\u0119dne i robi si\u0119 gro\u017ane, gdy temperatura spadnie za nisko. Takie gatunki trzymaj aktywne przez ca\u0142y rok, w sta\u0142ych tropikalnych temperaturach.<\/p>\n

Jak przygotowa\u0107 si\u0119 do zimowania<\/h2>\n

Kolonia szykuj\u0105ca si\u0119 do zimy daje czytelne znaki: czerw znika albo zostaje go minimum, arena cichnie, robotnice zbijaj\u0105 si\u0119 w kup\u0119, a jedzenia schodzi wyra\u017anie mniej. Na tym etapie kolonia wci\u0105\u017c powinna mie\u0107 dost\u0119p do w\u0119glowodan\u00f3w, zapas cukru podtrzymuje robotnice przez ca\u0142y spoczynek.<\/p>\n

Zanim obni\u017cysz temperatur\u0119, nakarm koloni\u0119 w\u0119glowodanami do syta; dobrze sprawdza si\u0119 woda z cukrem albo nektar dla mr\u00f3wek. Bia\u0142ko po zaniku czerwiu przestaje by\u0107 istotne. Temperatur\u0119 obni\u017caj stopniowo, przez kilka dni, nie od razu, nag\u0142y spadek jest dla kolonii szokiem i podnosi \u015bmiertelno\u015b\u0107.<\/p>\n

Zalecana temperatura zimowania to oko\u0142o +5\u201310\u00b0C<\/strong> dla wielu gatunk\u00f3w nadrzewnych, na przyk\u0142ad Camponotus<\/em>; dla Formica<\/em> i Lasius<\/em> cz\u0119sto odpowiednia jest nieco wy\u017csza. Przed pierwsz\u0105 zim\u0105 sprawd\u017a wymagania swojego konkretnego gatunku, potrafi\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107.<\/p>\n

Nawodnienie liczy si\u0119 nawet w czasie zimowania: w niskiej temperaturze kolonia potrafi wyschn\u0105\u0107 r\u00f3wnie \u0142atwo jak latem. Co jaki\u015b czas zerknij na wilgotno\u015b\u0107, nie niepokoj\u0105c mr\u00f3wek. Nie przestawiaj zestawu i nie zagl\u0105daj do niego bez potrzeby, przerywasz w ten spos\u00f3b spoczynek i dok\u0142adasz mr\u00f3wkom stresu.<\/p>\n

Zimowania zwykle wymagaj\u0105 Lasius<\/em>, Formica<\/em>, Myrmica<\/em> i wi\u0119kszo\u015b\u0107 europejskich gatunk\u00f3w ze strefy umiarkowanej. Bez zimowania obywaj\u0105 si\u0119 natomiast Camponotus nicobarensis<\/em>, tropikalne Pheidole<\/em> oraz wi\u0119kszo\u015b\u0107 gatunk\u00f3w azjatyckich i afryka\u0144skich.<\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n

Czy wszystkie mr\u00f3wki potrzebuj\u0105 hibernacji?<\/h3>\n

Nie. Wiele gatunk\u00f3w tropikalnych pozostaje aktywnych przez ca\u0142y rok i nie wolno wystawia\u0107 ich na zimowe temperatury.<\/p>\n

Jak d\u0142ugo powinna trwa\u0107 diapauza?<\/h3>\n

U wi\u0119kszo\u015bci gatunk\u00f3w ze strefy umiarkowanej diapauza trwa kilka miesi\u0119cy w ch\u0142odniejszym sezonie, mniej wi\u0119cej od jesieni do wczesnej wiosny.<\/p>\n

Co si\u0119 dzieje, je\u015bli mr\u00f3wki pomin\u0105 zimowanie?<\/h3>\n

U gatunk\u00f3w, kt\u00f3re naturalnie diapauzy wymagaj\u0105, jej pomini\u0119cie z czasem odbija si\u0119 na zdrowiu kolonii i d\u0142ugo\u015bci \u017cycia kr\u00f3lowej.<\/p>\n

Czy mr\u00f3wki mog\u0105 zgin\u0105\u0107 podczas zimowania?<\/h3>\n

Tak. Z\u0142a temperatura, odwodnienie albo nag\u0142a zmiana warunk\u00f3w bywaj\u0105 w czasie spoczynku gro\u017ane.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wiele gatunk\u00f3w mr\u00f3wek jesieni\u0105 i zim\u0105 samo zwalnia tempo. Ten okres spoczynku to diapauza. Bez niego kr\u00f3lowa z czasem s\u0142abnie,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":64847,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[2413],"tags":[3125,7188,7247],"class_list":["post-54541","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-o-mrowkach-i-hodowli","tag-ants","tag-colony-care","tag-hibernation"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/antontop.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/hiberntion-scaled.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/antontop.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/antontop.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/antontop.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/antontop.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/antontop.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=54541"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/antontop.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":110870,"href":"https:\/\/antontop.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54541\/revisions\/110870"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/antontop.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/64847"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/antontop.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=54541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/antontop.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=54541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/antontop.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=54541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}